(Alle Sampol-artikels, behoudens die van de laatste 6 nummers, worden hier integraal beschikbaar gesteld. Geen overname zonder bronvermelding.)

Staan we voor een revolutie op links in Franstalig België?

No cover
juni 2017
PS, PTB, Ecolo
Delwit Pascal
2017

‘We moet PS redden’. Zijn we op dat punt gekomen? ‘Ja’. Aan het woord is Philippe Moureaux, over de penibele situatie van zijn partij (Le Soir, 08/02/2017). Hoewel de geschiedenis van het Belgische socialisme steeds een pad vol hindernissen is geweest1, is de huidige staat van PS ronduit alarmerend. In dit artikel bekijken we hoe het zover is kunnen komen dat een kopstuk als Philippe Moureaux spreekt over een existentiële crisis die zelfs het voortbestaan van de partij bedreigt, onderzoeken we vanwaar de dynamiek komt die rond PTB hangt en merken we op dat zelfs Ecolo, dat tot voor kort onhoorbaar was, zich begint te roeren. Staan we voor een revolutie op links in Franstalig België?

 

HET IMMOBILISME VAN PS

PS zit in de hoek waar de klappen vallen. Gisteren was ze nog de onbetwiste eerste politieke kracht in Wallonië met een electorale ondergrens van 35%. Morgen dreigt een electorale decimering - de peilingen spreken van 20% - en een nieuwe politieke status op het Waalse, Brusselse en Franse Gemeenschapsniveau (waar de partij in de meerderheid zit) en op het federale niveau (waar de partij in de oppositie zit).

Om de neerwaartse spiraal te reconstrueren, moeten we terug naar de verkiezingen van 25 mei 2014. De dag na de stembusgang ontwaakt PS in een nieuwe politieke situatie. De partij haalt nog 32% van de stemmen binnen, waarmee een reeks zorgelijke peilingen niet bewaarheid worden, maar verliest daarmee toch 5,5% en 2 zetels in Henegouwen en Luik. Tegelijkertijd slaagt PTB er op haar beurt in om in de verschillende parlementen te komen. De strijd op links krijgt daarmee een nieuwe wending.

De dagen na de verkiezingen van 25 mei 2014 krijgt PS een oorverdovende stilte te verduren van CD&V. De boodschap is duidelijk. Er wacht de partij een oppositiekuur. Zo krijgt PS meteen twee grote veranderingen te verwerken: de terugkeer van de radicaallinkse PTB op de parlementaire banken, 29 jaar na het verlies van de laatste zetels van de communisten, en een oppositiekuur op federaal niveau, na 26 jaar onafgebroken deelname aan de macht.

Deze twee grote veranderingen moeten leiden tot een herpositioneren van PS, een herformuleren van haar waarden en een bevraging van haar identiteit2, maar deze oefening heeft tot op de dag van vandaag niet plaatsgevonden.

Natuurlijk heeft de partij een aantal interne denkoefeningen ondernomen, maar de fundamentele uitdagingen waarmee de partij wordt geconfronteerd kwamen daarbij niet aan bod. De manier waarop de partij zich na de nederlaag organiseerde, is veelzeggend: te veel ministers, te weinig politiek personeel dat actief is buiten de politiek, en een oppositie gevoerd door personen die vergroeid zijn met de macht: Elio Di Rupo en Laurette Onkelinx. Er zijn maar weinig PS-toppers die momenteel echt tevreden zijn: Rudy Demotte moet genoegen nemen met de ‘simpele’ rol van minister-president van de Franse Gemeenschap; Paul Magnette wordt de nieuwe minister-president van Wallonië zonder dat zelf echt gewild te hebben; Jean-Claude Marcourt, die die post wel wilde, blijft Waals minister van Economie en minister van Hoger Onderwijs in de Franse Gemeenschapsregering; en Laurette Onkelinx wil zowel het voorzitterschap van de partij als het fractievoorzitterschap in de Kamer, maar moet zich met enkel dat laatste tevreden stellen.

Dit is echter niet de kern van het probleem. De zeer lange deelname aan de macht (26 jaar!) heeft de partijtop vervreemd van haar basis. Weg zijn de creatieve capaciteit en het militante dynamisme. De relatie met de bevriende zuilorganisaties blijft beperkt tot beleidsoverleg op het hoogste niveau. Het gaat overal in Europa slecht met linkse partijen3, en na de verkiezingen van 2014 zit nu ook bij PS de klad erin, maar de partij is er niet in geslaagd om zich aan te passen aan de nieuwe realiteit. Op intellectueel, noch cultureel, noch organisatorisch vlak heeft PS zich in de voorbije drie jaar heruitgevonden.

(..) 

Pascal Delwit
Politicoloog aan de Université libre de Bruxelles

(Vertaling: Wim Vermeersch)

 

Samenleving en politiek, Jaargang 24, 2017, nr.06 (juni), pagina 21 tot 24 & 33 tot 35

Noten
1/ Pascal Delwit, ‘Le parti socialiste (PS)’, in Pascal Delwit, Jean-Benoit Pilet, Emilie van Haute (Eds), Les partis politiques en Belgique, Bruxelles, Editions de l’Université de Bruxelles, 2011, pp. 107-128.
2/ Fabien Escalona, La social-démocratie: entre crises et mutations, Paris, Fondation Jean Jaurès, 2011.
3/ Gerassimos Moschonas, ‘La panne des voies réformistes en Europe. La social-démocratie à l’épreuve de la gouvernance européenne’, in Daniel Cohen, Alain Bergougnioux (Eds), Le socialisme à l’épreuve du capitalisme, Paris, Fayard, 2012.

PS - PTB - Ecolo

Free business joomla templates
Ontwerp Amsab - Powered by Amsab helpdesk